Otomobil Terimleri


Otomobil dünyasına yeni merak salan okuyucularımız için Otofanzin’de sık sık kullandığımız otomobil terimlerinin anlamları ve açıklamalarını içeren bir liste hazırladık.

Motor ve Aktarma Organları
Beygir gücü: James Watt tarafından buhar makinelerinin güçlerinin kolay anlaşılması için kullanılmaya başlanan beygir gücü terimi otomobil motor güçlerinin tanımlanmasında AG, hp (horsepower) veya PS olarak ifade edilir. 1 beygir: 75 kg’lık ağırlığı 1 sn’de 1 metre yukarı kaldırabilecek güç miktarı olarak tanımlanabilir.

Tork: Motordan tekerleğe iletilen dönme momenti kuvvetidir. Nm (Newtonmetre) şeklinde ifade edilir. Fizikte, kuvvetin momenti bir kuvvetin bir noktaya veya bir eksene göre döndürme etkisine denir.
Araçlarda tekerlek çapı, vites kutusu ve motor tipi gibi etmenlere bağlı olarak değişir ve beygir gücünden bağımsızdır. Otomobillerde çekiş gücü olarak da ifade edilir, yük taşıyan araçlarda tork değerinin daha yüksek olması avantaj sağlar. Dizel araçlarda da yanma odasındaki basınç daha yüksek olduğu için tork değerleri benzinli araçlara görece yüksek olabilir. İvme ya da hızlanma beygir gücünden çok torkla ilgilidir. Beygir gücü torkun devir sayısı ile çarpımı ile orantılıdır.

Şanzıman:
Motordan, baskı balata (Kavrama) yolu ile aldığı hareketi istenilen tork değerinde, şaft veya diferansiyele ileten aktarma organına verilen isimdir. Fransızca “Boite de changement” kelimelerinden türemiştir. Yol durumu ve hıza göre uygun torku sağlamak, döndürme momentini artırmak, araç dururken motorun çalışmasını sağlamak, geriye hareket, ekonomik sürüş sağlamak gibi görevleri vardır. Düz şanzıman yani düz vites, manuel vites olarak adlandırdığımız sistemler ve tork konvertörlü otomatik şanzıman gibi çeşitleri vardır.

Debriyaj (Kavrama organları):
Pedalla harekete geçirilen ve motorla vites kutusunun bağlantısını keserek vites değiştirilmesini sağlayan sisteme debriyaj denir. Debriyaj Diski, Debriyaj Mili (Kavrama Mili), Debriyaj Pedalı gibi organlardan oluşur.

Silindir:
Motorlarda gücü sağlayan hareketli parçalar olan pistonların yukarı aşağı hareket ettiği silindir şeklindeki yuvalar. Silindirin hacmi (cc) Örneğin 4 silindirli bir motorda dört silindirin hacimleri toplamını gösterir.
Boxer motorlar silindirleri yatay bir düzlem üzerinde ve krankın iki tarafında bulunan yatık silindirli tiptedir.

Supap (Valf): Silindirin üstünde yer alır ve açılıp kapanarak yakıt/hava karışımının silindire emilmesine ya da egzoz gazlarının silindirden atılmasını sağlar. Emme supabı ve egzoz supabı olarak ikiye ayrılır.

Aks:
Üzerinde bir veya daha fazla tekerleğin döndüğü otomobil eksenine dik bir mildir. Ön tekerleklerin merkezi ile arka tekerleklerin merkezi arasındaki uzaklığa Aks Mesafesi (Dingil Mesafesi veya Aks Açıklığı) denir. Büyük aks mesafesi, aracın dengesini ve sürüş özelliklerini olumlu olarak etkileyen bir faktördür.

Krank:
Doğrusal hareketi, dairesel harekete çeviren bir makine parçasıdır. Krank mili ise biyellerin bağlanması için kollu yapılarak, biyellerin doğrusal hareketini dairesel harekete çeviren bir mildir.

Diferansiyel:
Otomobiller dönerken veya viraj alırken iç ve dış tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini sağlayan dişli çark sistemine denir. Bir akstaki iki teker arasındaki devir dengesini sağlar. Aşağıdaki video sistemi iyi şekilde anlamanıza yardımcı olacaktır.

Teknolojiler, Aktif Güvenlik Sistemleri ve Kısaltmalar

ABS: Anti-Blockier System kısaltması. Tekerlekler kilitlenmeden fren yapma olanağı sağlar, aracın manevra ve kontrol yeteneğini artırarak sürücüye yardımcı olur. Bazı araçlarda ALS (Anti-Lock System) şeklinde de kullanılmaktadır.

ASR – Patinaj önleme Sistemi: Anti Schlupf Regelung kısaltması. Araçta patinaja geçildiğinde çekiş olan tekerleklere giden gücü kontrol ederek tutunmayı sağlar. Bazı markalarda EDL -Elektronik Defransiyel Kilidi.

ESP: Elektronik Stabilite Programı (ESP), sensörler sayesinde otomobilin seyir halinde çizgisini korumasına, savrulmadan stabil bir şekilde seyrini sürdürmesine yardımcı olan sistem. Bazı markalarda VDC (Elektronik denge kontrol programı). Sistem, aracın kaydığı yönü ve doğrultuyu algılayıcılar sayesinde belirler, gerektiğinde ilgili tekerleklerin frenlemesini veya bu tekerleklere daha fazla güç uygulanmasını sağlar, sensörler ile gerektiğinde tek bir tekerleğe bile fren yaptırabilir veya amortisörlerin hareketini kontrol edebilir.

BAS / EBA: Brake Assist System ve Emergency Brake Assist, Sürücünün fren pedalına sert basması halinde fren gücünün tam olarak devreye girmesini simgeler. Ani frenlemede fren hidroliği içindeki basıncı arttırır ve her tekerde eşit fren gücünün oluşmasını sağlar.

MSR: Motor Schleppmomenten Regelung kısaltması olan MSR, özellikle kaygan zeminlerde, sürücünün ayağını gaz pedalından çekmesiyle oluşacak kaymayı, motor torkunu kullanarak önlemeye çalışan sistemin adı.

EBD – Electronic Brake Distributor: Fren gücünün dört tekerlekte eşit olmasını sağlayan hidrolik dağılım destek sistemi. Gücün ön ve arkadaki akslara dengeli şekilde dağılmasını ve böylece güvenli fren yapılmasına yardımcı olur.

ASC T veya TCS: Elektronik çekiş kontrol sistemi. Traction Control System
Sensörler aracılığıyla araç seyrini takip ederek her tekerlekte ayrı fren kontrolü ile denge sağlar ve patinaj önler. ETC – Electronic Traction Control olarak da adlandırılabilir.

EPB veya APB: Klasik el freninin yerine geçen bu sistemde, el freni, anahtar kontak yuvasından çıkarıldığında otomatik olarak devreye girer.

SRS: Suplementary Restraint System- Airbag: Hava yastığı

PDC / Park Assist – Park Distance Control: Otomobilin tampon hizasında ses dalgaları ile boşluk kontrolü yaparak çalışan park yardım sistemi. Aktif Park Asistanı (Active Park Assist) ve Electric Power Assisted Steering gibi otomatik park yapmayı sağlayan gelişmiş teknolojiler de vardır.

HLA: Yokuş kalkış desteği, Rampada duran aracın stop ettirilmeden kalkışına yardımcı olur.

Tiptronic: Araçlardaki şanzımanın manüel ya da otomatik olarak kullanılmasını ifade eder.

Cruise Control: Otomatik hız kontrol sistemi. ACC-Adaptif Hız Kontrol Sistemi olarak da bazı marka araçlarda yer almaktadır.

Immobiliser: Bazı markaların ”IPS-Akıllı Güvenlik Sistemi” olarak isimlendirdiği sistem, kontak anahtarının içindeki çip yardımıyla, kopya kontak anahtarlarının motoru çalıştırmasını önler.

İntercooler: Turbo motorlarda havanın soğutulması için kullanılan ek soğutucu. Soğutulan havada daha fazla oksijen molekülü vardır. Bu sayede motordan daha yüksek verim ve güç alınır.

AWD – All Wheel Drive: Araçlarda kullanılan bir tür tüm tekerleklerden çekişin sağlandığı sistem. Genellikle off-road amaçlı kullanılmayan bir sistemdir.

AWS – All Wheel Steering: Direksiyonun dört tekerleği birden yönlendirebildiği sistem.

Tasarım Terimleri ve Segmentler

Karoser: Şasiye monte edilen, aracın saçtan veya diğer materyallerden yapılmış gövde kısmı.
A Sütunu: Otomobilin orta gövdesinin önünde yükselen, tavanı taşıyan sağ ve sol köşede bulunan ve içinde pasif güvenlik destekleri olan sütun.
B Sütunu: Araçların orta gövdesinin ortasında yükselen, tavanı taşıyan sağ ve sol tarafta bulunan sütun.
C Sütunu: Otomobilin arka tarafındaki, tavanın arka kısmını ve arka camı taşıyan sütun.

Hatchback: Bagaj çıkıntısı olmayan arkası yere dik inen 3 veya 5 kapılı otomobil.

Liftback: Sedan araçlardan farklı olarak bagaj kapağı arka camla birlikte açılan otombillere verilen isimdir, Notchback olarak da anılırlar.

Sedan: 4 veya daha fazla oturma yeri olan 2 veya 4 kapılı, sabit şaseli veya orta kolonlu, 4 veya daha fazla penceresi olan kapalı binek taşıtları. Bagaj uzantıları belirgindir.

Station Wagon: 3 veya 5 kapılı , hacimsel olarak arka koltuk arkasında yüksek taşıma kapasiteli , görece uzun araçlar. Bagaj uzantı biçimi kısa ve dikeydir. Estate ve Tourer olarak da anılan Station Wagon araçlar günümüzde Grand Tourer, Sport Tourer vb. adlar verilen klasik Station Wagon tasarımına göre daha kısa ve sportif, Hatcback araçlara göre daha geniş yükleme hacmine sahip formlarda da üretilmektedirler.

Roadster: Genellikle arkadan motorlu, iki kişilik, üstü açılan yüksek performans araçları.

Cabriolet: Üstü açık veya kapalı olarak kullanılabilen otomobiller.

Coupe: İç hacmi 934 litreden daha küçük, sert tavanlı, üstü açılmayan, dört ya da beş kişinin seyahat edebildiği iki veya 3 kapılı otomobiller.

Grand tourer: Gran Turismo – GT, uzun mesafe sürüşleri için tasarlanmış yüksek performanslı otomobil.

MPV – Multi Purpose Vehicle: Ticari kullanıma da dönüştürülebilen çok amaçlı binek araç.

SUV – Sport Utulity Vehicle: Sportif hobi amaçlı araçlar.

LCV – Light Commercial Vehicle: Hafif Ticari Araç

MCV (Medium Commercial Vehicle – Orta Ticari Araç)

HCV (Heavy Commercial Vehicle – Ağır Ticari Araç)

Euro Car segmentleri
A – Basic – Mini Sınıf – Minicar – Şehir arabası – Economy car – City car
B – Small – Küçük Sınıf Otomobiller – Küçük aile arabası
C – Lower Medium – Alt orta sınıf otomobil
D – Upper Medium – Üst orta sınıf otomobil
E – Executive – Üst sınıf otomobil
F – Luxury – Lüks sınıf otomobil
S – Sports – Spor otomobil
M – Multi purpose cars
J – Sport utility cars
Bazen G segmenti: Sports car – Spor otomobiller için kullanılır

Detaylı bilgi ve marka – model otomobil segmentleri için şuraya bakabilirsiniz. http://en.wikipedia.org/wiki/Vehicle_size_class

Diğer terimler:
MSRP: Üreticinin tavsiye ettiği perakende satış fiyatı.
TDI – Turbo Diesel Injection: Turbo beslemeli dizel enjeksiyon sistemi.
Turbo (Şarjör) (Süper şarjör): Motora atmosferik basıncın üzerinde hava vererek küçük hacimlerden büyük güçler alınmasını sağlayan, gücünü egzoz gazının fiziksel etkilerinden alan bir çeşit pompa.
V tipi motor: Silindirleri V şeklinde, iki eğik düzlem üzerinde bulunan motorlara denir.
V-8 motoru: Silindirleri V şeklinde, iki eğik düzlem üzerinde dörder dörder sıralanmış olan motordur.

Otofanzin’de yer verdiğimiz tüm otomobil terimlerini zamanla listemize ekleyerek daha ayrıntılı bir içerik sunmayı düşünüyoruz. Merak ettiğiniz ve açıklamalarına yer vermemizi istediğiniz teknik terimler için bize yazabilirsiniz.

3 Yorum : “Otomobil Terimleri”
  1. Motorcu ::
  2. pınar ::
  3. bahadır ::

Yorum yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir